Awax Sp. z o.o. Chłodnictwo - Klimatyzacja

Obowiązki operatorów urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych pracujących w oparciu o czynniki HFC (F-gazy)

Choć większość wymogów ma zastosowanie do wszystkich podmiotów i osób, to legislacja unijna w pewnym zakresie różnicuje obowiązki w zależności od wagi napełnienia urządzenia czynnikiem chłodniczym. Poniższa tabela przedstawia obowiązki użytkowników urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła zawierających czynniki HFC:

Przedziały napełnienia urządzenia czynnikiem chłodniczym HFC

Lp.	OBOWIĄZKI OPERATORA w zależności od wagi napełnienia urządzenia czynnikiem HFC	<3kg	hermetycznie zamknięte ≥3kg i ≤ 6kg	≥3kg < 30kg oraz hermetycznie zamknięte ≥3kg i < 30kg	≥30 < 300 kg	powyżej 300kg
1.	Instalowanie, konserwacja i serwisowanie urządzeń wyłącznie przez uprawniony personel i firmy, tj.z certyfikatem (art.5 ust.3)	TAK	TAK	TAK	TAK	TAK
2.	Zapobieganie wyciekom i jak najszybsze dokonywanie napraw wykrytych nieszczelności (art.3 ust.1)	TAK	TAK	TAK	TAK	TAK
3.	Przeprowadzanie regularnych kontroli szczelności w terminie 1 mies.od daty naprawienia nieszczelności (art.3 ust.2)	nie wymagane	nie wymagane	TAK co 12 mies.	TAK co 6 mies. ¹⁾	TAK co 3 mies. ²⁾
4.	Po wykryciu wycieku - ponowna kontrola szczelności w terminie 1 mies.od daty naprawienia nieszczelności (art.3 ust.2)	nie wymagane	nie wymagane	TAK	TAK	TAK
5.	Montaż stałego systemu wykrywania wycieków oraz przeprow.kontroli jego działania nie rzadziej niż co 12 mies.(art.3 ust.3)	nie wymagane	nie wymagane	nie wymagane	nie wymagane	TAK
6.	Prowadzenie szczegółowej karty urządzenia (wg wytycznych art.3 ust.6)	nie wymagane	TAK	TAK	TAK	TAK
7.	Odzysk czynnika HFC podczas konserwacji i serwisowania (jeśli zachodzi potrzeba) oraz odzysk przed ostatecznym demontażem urządzenia; odzysk może być wykonywany wyłącznie przez uprawniony personel, tj. z certyfikatem (art.4 ust.1 i ust.4)	TAK	TAK	TAK	TAK	TAK
8.	Zakaz emisji HFC (dotyczy wszystkich podmiotów i osób)	TAK	TAK	TAK	TAK	TAK

Jak widać, zakaz emisji czynników HFC dotyczy wszystkich podmiotów. Warto przy tej okazji wspomnieć, że zgodnie z polską ustawą "Prawo ochrony środowiska", już od stycznia 2009 r. obowiązują opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu emisji HFC. Początkowo stawka opłaty za wyemitowanie 1 kg substancji HFC wynosiła 25zł/kg, w 2010r. wzrosła do 26,05zł/kg i jest co roku indeksowana. Analogicznie jak dla substancji HCFC, z opłat tych należy rozliczać się raz na 6 miesięcy, wysyłając stosowne sprawozdania do właściwego urzędu marszałkowskiego i do lokalnego inspektoratu ochrony środowiska. Jeśli suma opłat za korzystanie ze środowiska w skali półrocznej przekracza 400 zł - należy także wpłacić wyliczoną kwotę na rachunek urzędu marszałkowskiego.

Jedną z najważniejszych spraw jest fakt, że zgodnie z unijną legislacją, operator ma obowiązek zapewnić, aby instalowanie i serwisowanie używanych przez niego urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych pracujących w oparciu o HFC było przeprowadzane wyłącznie przez uprawnione osoby dysponujące certyfikatem personalnym, zatrudnione w firmach dysponujących certyfikatem F - gazowym dla przedsiębiorstw.

Prace nad polską ustawą o F - gazach przeciągają się i aktualnie nie ma możliwości uzyskania pełnowartościowych certyfikatów w zakresie F - gazów. Dlatego w lipcu 2009 r. Ministerstwo Środowiska wydało komunikat,na postawie którego "świadectwa kwalifikacji" wydane zgodnie z ustawą o substancjach zubożających warstwę ozonową z 2004 r. zostały uznane za tymczasowe certyfikaty personalne w zakresie F - gazów, ale tylko do 4 lipca 2011 r. Natomiast, ponieważ w Polsce nie ma żadnego powszechnie uznanego systemu certyfikacji przedsiębiorstw branży chłodnictwa i klimatyzacji - to do czasu wejścia w życie polskich przepisów wykonawczych w tym zakresie - nie ma możliwości uzyskania ani egzekwowania posiadania firmowych certyfikatów F - gazowych.

Prawo wymaga, aby zapobiegać wyciekom czynnika. W tym celu operator musi zapewnić regularne okresowe przeglądy szczelności urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych. Sprzęt zawierający od 3 do 30 kg czynnika HFC musi być poddawany kontroli pod względem wycieków w odstępach nie dłuższych niż 12 miesięcy, urządzenia zawierające od 30 do 300 kg HFC muszą być kontrolowane nie rzadziej niż co pół roku, a duże systemy, w których mieści się 300 kg lub więcej czynnika chłodniczego będącego F-gazem należy poddawać przeglądowi najdalej w odstępach kwartalnych. Przeglądy szczelności nie są prawnie wymagane tylko dla małych urządzeń zawierających poniżej 3 kg czynnika (6kg dla urządzeń hermetycznych. Wszelkie wykryte nieszczelności muszą być jak najszybciej usunięte przez certyfikowany personel. Rozporządzenie 842/2006 nakazuje także, aby przeprowadzić dodatkową sprawdzającą kontrolę w terminie miesiąca od daty naprawienia nieszczelności, w celu upewnienia się, że naprawa była skuteczna. Standardowe wymogi w zakresie kontroli szczelności urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych pracujących w oparciu o czynniki HFC określiła Komisja Europejska w Rozporządzeniu nr 1516/2007 z 19 grudnia 2007 r.

Operatorzy urządzeń o wadze napełnienia 3 kg lub więcej HFC mają ponadto obowiązek prowadzić dokumentację zawierającą informacje o ilości i typie F-gazów zawartych w używanych przez nich urządzeniach, o wszelkich ilościach dodanych i ilościach odzyskanych podczas serwisowania i końcowego unieszkodliwienia. Dokumentacja musi także jednoznacznie identyfikować urządzenie, którego dotyczy, jak również musi zawierać nazwę przedsiębiorstwa, które przeprowadziło serwis oraz daty i wyniki wykonanych działań kontrolnych. W przyszłości - gdy wejdzie w życie polska ustawa o F-gazach oraz znowelizowana ustawa o substancjach zubożających warstwę ozonową - powstanie urzędowy rejestr operatorów urządzeń

chłodniczych i klimatyzacyjnych.

Tymczasem jak już dziś użytkownicy dużych urządzeń, zawierających ponad 300 kg lub więcej czynnika HFC, powinni pamiętać także o konieczności zamontowania stałego systemu wykrywania wycieków. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z art.3 ust.3 Rozporządzenia 842/2006. Co więcej, taki system musi być sprawdzany pod względem prawidłowości funkcjonowania nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Dobra wiadomość dla operatorów to fakt, że zgodnie z art.3 ust.4 przytoczonego Rozporządzenia, sprawnie działający i weryfikowany w określonych przedziałach czasowych stały system wykrywania wycieków pozwala dwukrotnie wydłużyć interwały między obowiązkowymi przeglądami szczelności urządzeń zawierających 30kg lub więcej HFC. W takim wypadku kontrole pod względem wycieków będą wymagane:

dla urządzeń zawierających 30 kg lub więcej, ale mniej niż 300 kg - nie rzadziej niż co 12 miesięcy (zamiast co 6mies.),
dla urządzeń zawierających 300 kg i więcej - nie rzadziej niż co 6 miesięcy (zamiast co 3 mies.).

Pamiętając o ogólnym zakazie wypuszczania HFC do atmosfery, należy przytoczyć określony w art.4 Rozporządzenia o F-gazach obowiązek odzysku czynnika podczas konserwacji i serwisowania urządzeń - jeśli zachodzi taka potrzeba. Ponadto, w każdym przypadku prawo unijne bezwzględnie wymaga dokonania odzysku czynnika przed ostatecznym demontażem urządzenia. Odzysk może przeprowadzić wyłącznie uprawniony personel, posiadający odpowiedni certyfikat (obecnie - "ozonowe" świadectwo kwalifikacji). Analogicznie jak dla czynników z grupy HCFC, odzyskane F-gazy mogą nie być traktowane jako odpadu niebezpieczne wyłącznie w przypadku, gdy zostaną przeznaczone do regeneracji.